Otel ve Kafe Wi-Fi'ı İçin 5651 Hotspot Yazılımı: Log, Filtre ve Ortak Şifre Sorunu

Resepsiyonun arkasındaki duvarda laminelenmiş bir kâğıt asılı: ağ adı ve şifre. Altı aydır aynı. Cumartesi gecesi lobide kırk telefon o şifreyle bağlı. Salı sabahı karakoldan bir yazı geliyor ve geçen ayın bir gecesinde, saat 23.12'de, otelin gerçek IP adresinin belirli bir portundan yapılan bağlantıyı soruyor. O kırk telefondan hangisi? Duvardaki şifre bunu söylemez. Bu yazı, 5651 sayılı kanunun Wi-Fi sunan mekana ne yüklediğini, bir 5651 hotspot kurulumunun bu soruya nasıl cevap verdiğini ve hotspot yazılımı seçerken neye bakmanız gerektiğini anlatıyor.

5651 sayılı kanun Wi-Fi sunan mekanı neden toplu kullanım sağlayıcı sayıyor?

Kanunun mantığı basit: internete bir kişiye değil, kamuya açık bir alanda gelen herkese erişim veriyorsanız toplu kullanım sağlayıcısınız. İnternet kafe bunun bilinen örneği. Otel, pansiyon, kafe, restoran, yurt ve okul da misafirine ya da öğrencisine Wi-Fi açtığı anda aynı kefeye giriyor.

İşin içinde gözden kaçan bir nokta var. Misafirin trafiği dışarıya mekanın hattından çıkıyor. Servis sağlayıcının kayıtlarında görünen adres de mekanın adresi oluyor, misafirin değil. Bir soru sorulacaksa mekana soruluyor.

Bunu ilk kez yaşayan bir otel sahibi genelde şunu söylüyor: "Ben sadece şifre verdim." Kanunun gözünde şifreyi vermek, o bağlantıyı sağlamak demek.

Hangi wifi log kaydı tutulmalı, hangi filtre kullanılmalı?

İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik erişim kaydını birkaç alanla tarif ediyor. İnternet kafe tarafında bunu ayrıntısıyla anlattım (erişim kaydı nasıl tutulur), burada Wi-Fi tarafına uyarlayarak kısaca geçiyorum:

• İç ağda cihaza verilen iç IP adresi
• Bu adresin kullanım başlangıç ve bitiş zamanı
• Adresi kullanan cihazın MAC adresi
• Tek public IP portlar üzerinden paylaşılıyorsa misafire düşen gerçek IP ve port

Kayıtların doğruluğunu teyit eden bir değerin her gün üretilmesi ve kayıtlarla birlikte iki yıl saklanması da isteniyor. Bir de içerik filtresi kullanma yükümlülüğü var. Filtrenin hangi belgelerle karşılandığı konusunu internet kafe filtresi yazısında ele aldım.

Bu yazı hukuki görüş değil. Yükümlülüğün sizin işletmenize nasıl uygulandığını güncel mevzuattan ve hukuk danışmanınızdan teyit edin, çünkü yönetmelik değişebiliyor ve yerel uygulama farklı olabiliyor.

Duvardaki ortak şifre neden sorun?

Ortak şifre ağa kimin girebileceğini belirler. Kimin girdiğini kaydetmez.

Yüz kişinin bildiği bir şifreyle bağlanan telefonlar modemin gözünde birer MAC adresi. O MAC adresi bir isme, bir oda numarasına ya da bir fişe bağlı değil. Üstelik yeni telefonlar her ağa farklı, rastgele bir MAC adresiyle bağlanıyor. Yazı geldiğinde elinizde "o saatte şu cihaz bağlıydı" bilgisi olsa bile o cihazın kimin cebinde olduğunu söyleyemezsiniz.

Şifreyi her hafta değiştirmek de bunu çözmüyor. Değişen şey şifreyi bilenlerin listesi, kayıt değil.

Kupon ya da üye girişi işi tersinden kurar. Her bağlantı bir koda veya bir hesaba bağlanır. Kod resepsiyonda belirli bir misafire, belirli bir saatte satılmıştır. Yazıdaki saatte o portu kullanan cihaz bulunduğunda soru artık "kırk telefondan hangisi" olmaktan çıkar.

Resmi yazı geldiğinde cihazı nasıl bulursunuz?

Yazılar genellikle üç bilgiyle gelir: mekanın gerçek IP adresi, port numarası ve tarih ile saat. Modem tüm cihazları tek bir gerçek IP arkasından çıkardığı için asıl ayırt edici bilgi porttur. Hangi iç cihazın o saatte o portla dışarı çıktığını bilmek için ağ geçidinin bu eşleşmeyi kaydetmiş olması gerekir.

İki pürüz var. Saat dilimi bunlardan biri: yazıdaki saat UTC olabilir, sizin bilgisayarınızın saati yerel. Diğeri saat kayması. İki tarafın saati birkaç saniye ya da dakika farklı olabilir. Arama yaparken bu ikisini hesaba katan bir araç işinizi çok kolaylaştırır.

İçerik konusunda da net olayım: bu kayıt cihazın nereye bağlandığını gösterir, ne yaptığını göstermez. Trafik şifreli, açılmaz. Misafirin yazdığı mesaj ya da baktığı sayfa kayda girmez.

Hotspot yazılımı nedir?

Hotspot yazılımı, misafir Wi-Fi'ını bir giriş sayfasının arkasına alan, her bağlantıyı bir koda ya da hesaba bağlayıp kaydeden ve süre, kota, hız ve filtre kurallarını uygulayan bir yazılımdır. Modemle erişim noktası arasına giren bir ağ geçidi üzerinde çalışır.

Misafir açısından akış kısa. Ağa bağlanır, giriş sayfası kendiliğinden açılır, fişteki kodu yazar ve internet başlar. Uygulama kurmaz. Süre ya da kota bitince internet kesilir.

Mekan açısından bir hotspot log kaydı, resmi yazıya cevap verebilmenin en pratik yolu. Filtre, hız sınırı ve kupondan gelen gelir bunun üstüne geliyor.

HandyCafe Wi-Fi Manager ile otel hotspot sistemi

HandyCafe'de 2003'ten beri internet kafe yazılımı yapıyoruz. Wi-Fi Manager bu tecrübenin Wi-Fi sunan mekanlara uyarlanmış hali. Resepsiyondaki uygulama Windows ya da Mac'te çalışıyor. Ağ geçidi görevini ise HandyCafe Wi-Fi servisinin kurulu olduğu, iki ağ kartlı bir Windows PC üstleniyor. Bu PC resepsiyon bilgisayarının kendisi de olabilir, ayrı bir makine de.

Kurulum şöyle: modem birinci karta, erişim noktası ikinci karta takılır. Modeminiz de mevcut erişim noktalarınız da yerinde kalır, özel bir router almıyorsunuz. İkinci kart için USB Ethernet adaptörü de iş görür. Tek kartla kurulabiliyor ama o durumda trafiği yönetemez. Hız sınırı, filtre ve kuponla giriş için ikinci kart şart.

Kupon paketleri. Wifi kupon sistemi paket mantığıyla çalışıyor. Paket süre (dakika, saat ya da gün), veri kotası veya ikisiyle tanımlanıyor. Kod başına 1 ile 10 arası cihaz, indirme ve yükleme için Mb/s cinsinden sınır, fiyat ve kullanılmazsa kaç gün geçerli kalacağı paketin içinde. Kod 2 ila 6 harf ve 6 rakamdan oluşuyor, fişe ABC-123456 biçiminde basılıyor. Satılmamış bir kod çalışmıyor, bu yüzden toplu basılmış bir deste çalınsa bile işe yaramıyor. Toplu paketler termal fişe ya da A4'e basılıyor. Nakit veya kartla yapılan satış gün sonu gelirine giriyor.

Gruplar. Misafir, personel ve kod istemeyen cihazlar (lobi TV, POS, kamera) ayrı gruplarda duruyor. Her grubun kendi hızı, filtresi ve interneti çıkaracağı hattı var. Misafire 20 Mbps, personele 50 Mbps vermek iki ayarlık iş.

Filtre. Kumar, yetişkin içerik, zararlı siteler, VPN ve proxy, korsan, hacking, sosyal medya, reklam ve izleyiciler gibi 11 kategori var. Kendi engelle ve izin ver listelerinizi ekleyebiliyor, kuralı grup başına koyabiliyorsunuz. Cihaz kendi DNS ayarını değiştirse de filtreyi atlatamıyor. Dürüst sınırı da yazayım: filtre alan adına göre çalışıyor. Bir tarayıcıya yazılan siteyi durduruyor ama kararlı birinin bulduğu her açığı kapatamaz. Filtrenin mevzuat açısından hangi belgeyle karşılandığını kendi durumunuz için teyit edin.

Kayıt. Hangi cihazın hangi adresten ne zaman bağlandığı otomatik kaydediliyor. Gün dosyaları her gün mühürleniyor ve imzalanıyor. Her gün bir önceki günün özetini taşıdığı için zincir kuruluyor ve bütünlük kontrolü hangi günün değiştirildiğini gösteriyor. Bu erişim kaydı 2 yıl, yani 730 gün saklanıyor. Mührün nasıl işlediğini log saklama yazısında adım adım anlattım.

Ayrıca ağ geçidinin bağlantı kaydı var: cihaz, MAC, hedef, port, protokol, hat, gerçek IP ve port, başlangıç ve bitiş saati, bayt. Bu kayıt varsayılan olarak 90 gün tutuluyor. Süreyi değiştirebiliyorsunuz.

Cihaz bul. Salı sabahı gelen yazının cevabı burada. Yazıdaki gerçek portu ve tarih ile saati giriyorsunuz, gerçek IP isteğe bağlı. Saat dilimini seçiyorsunuz (bu bilgisayar ya da UTC) ve ±1 dakika ile ±1 saat arasında bir tolerans veriyorsunuz. Eşleşen cihaz MAC adresiyle birlikte listeleniyor, sonuç tam saate mi yoksa tolerans içine mi düştüğünü de söylüyor. Kayıtları CSV olarak dışa aktarabiliyorsunuz. Ayrıntılar bağlantı kaydı belgesinde.

Dürüst bir not daha: çok yoğun trafikte ağ geçidinin tamponu dolarsa bazı bağlantı kayıtları düşebiliyor. Ağ geçidi bu durumda interneti kesmek yerine kayıt tutmayı bırakıyor ve bunu kayıtta belirtiyor.

Fiyata gelince: Türkiye'de mekan başına yıllık 4.499 TL, KDV dahil. Cihaz sayısı sınırsız, kullanıcı başı ücret yok, ek modül yok. 14 gün ücretsiz deneyebiliyorsunuz, kredi kartı istenmiyor.

Otel ve pansiyon

Otel, bu yazının en çok ilgilendiği mekan. Misafir sayısı yüksek, kalış süresi gün gün değişiyor ve lobi akşam saatlerinde kalabalık.

En pratik kurgu, check-in sırasında misafire kalış süresi kadar geçerli bir kupon fişi vermek. Üç gece kalacak bir aileye 3 günlük, 4 cihazlık bir kod mesela. Fiş resepsiyonda basılır, satışı o anda kaydedilir. Pansiyonda da aynı kurgu işliyor, sadece ölçek küçük.

Burada şunu açıkça söylemem gerekiyor: oda numarası ile giriş ya da otel PMS bağlantısı henüz yok. Misafir odasının numarasını ve soyadını yazarak giremiyor, resepsiyon kupon fişi veriyor. Oda sayısı yüksek bir otelde bu, check-in sırasında fazladan bir adım demek.

Lobi TV, POS cihazı ve güvenlik kameraları kod istemeyen gruba alınıyor, böylece misafir bandından pay almıyorlar. Personel kendi grubunda daha yüksek hızla çalışıyor. Otelin iki internet hattı varsa yük paylaşımı yapılabiliyor. Biri düşerse trafik yedek hatta geçiyor.

Otel sahiplerinin bilmesi gereken bir davranış daha var. Wi-Fi PC'si yeniden başlarsa internet 1 ila 3 dakika kesiliyor, kapalıyken misafir interneti de duruyor. Bu yüzden ağ geçidini resepsiyon PC'sinden ayırmayı öneriyorum: ayrı bir makinedeyse resepsiyon PC'si kapansa bile satılmış kuponlar ve bağlı misafirler çalışmaya devam ediyor.

Kafe ve restoran

Kafede misafir bir iki saat kalıyor. Hesapla birlikte fişe basılmış 2 saatlik bir kod yeterli. Kod satılmadan çalışmadığı için masaya oturmadan internete girip çıkan kalabalık da kendiliğinden azalıyor.

Birçok restoran Wi-Fi'ı hesaba katmadan veriyor. Düşük fiyatlı bir paketi hesaba eklemek ve kodu fişle vermek de bir yol. Kafe wifi log tutma işini kuponla çözmenin güzel tarafı bu: kimin bağlandığını yine de biliyorsunuz.

Yurt ve okul

Yurtta misafir yok, uzun süre kalan bir sakin var. Kupon yerine üye hesabı daha mantıklı. Her öğrenci kendi hesabıyla giriyor, hesap başına cihaz ve hız sınırı konuyor. Okulda öğrenci grubuna sosyal medya ve kumar kategorileri kapatılırken öğretmen grubu açık bırakılabiliyor.

Kütüphane

Kütüphanede kupon satışı yapılmıyor ve yapılmamalı da. Burada işe yarayan parçalar filtre, kayıt ve üye hesabıyla kişi başı sınır. Okuyucu kütüphane hesabıyla girer, cihaz ve süre sınırı hesaba konur.

Kayıt tutmak uyum demek değil

Bir hotspot yazılımı kaydı tutar, mühürler ve aramayı kolaylaştırır. Mekanın tüm yükümlülüğünü üstlenmez.

KVKK bunun en açık örneği. Giriş sayfasında şu an KVKK aydınlatma metni ya da onay kutusu yok. SMS ile telefon doğrulama da yok. Misafirin verisini kaydediyorsunuz, dolayısıyla aydınlatma yükümlülüğünü mekan olarak ayrıca karşılamanız gerekiyor. Resepsiyonda asılı bir metin ya da check-in formundaki bir madde bunun için kullanılabilir.

HandyCafe Filtre 2008'den beri Türkiye'deki internet kafelerde çalışıyor. Wi-Fi Manager filtresi için ise burada bir onay iddiasında bulunmuyorum. Lisans, ruhsat ve filtre belgesi konusunda bağlı olduğunuz kurumdan kendi durumunuzu öğrenin.

Duvardaki şifreyi bir gün kaldırmanız gerekecekse, bunu yazı geldikten sonra değil önce yapmak daha ucuz. Kurulum ve kupon akışı için kupon belgesine ya da ürün sayfasına bakabilirsiniz.